Sunday, October 30, 2016

Ο Ελλήνο-Ιταλίκος Πόλεμος στο πλαίσιο των Εκστρατείων 1939-1941.

Ο Ελλήνο-Ιταλίκος Πόλεμος στο πλαίσιο των Εκστρατείων 1939-1941. 
Κωνσταντίνος Τραυλός

Για προσωπικούς λόγους δεν μπορούσα να γιορτάσω την 28η Οκτωβρίου 1940 την ήμερα της γιορτής. Όμως, μπορώ σήμερα να γράψω κάτι για την επέτειο. Η γνώμη μου είναι πάντα ότι η ιστορία από μόνη της αρκεί για να τιμήσει τους πρωταγωνιστές της. Δεν είναι αναγκαίο να υπερβάλλεις τα γεγονότα ή να αναπαράγωνται ψεύδη σαν μορφή τιμής. Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο μια ανάρτηση, η οποία δυστηχώς κυκλοφορούσε και πέρυσι, που στην προσπάθεια της να τιμήσει τον αγώνα των Ελλήνων το 1940-1941 αναπαράγει ψεύδη και δημιουργεί ένα φανταστικό πεδίο κατανόησης της θέσης του αγώνα του Ελληνικού κράτους στα πλαίσια των εκστρατειών της περιόδου 1939-1940. Μπορείτε να την βρείτε εδώ. Τα ψεύδη κυμαίνονται από την υποτιθέμενη παράδοση της Δανικής κορώνας σε έναν γερμάνο μοτοσυκλετιστή (αγνοώντας της αψιμαχίες στην Γιουτλάνδη, ή το γεγονός ότι η Δανική βασιλική οικογένειά είχε να χρησιμοποιήσει επίσημα κορώνα από το 1848), μέχρι την ψεύδη μη-αναφορά στις βαριές απώλειες της Πολωνίας και της ΕΣΣΔ στον Β. Π. Π. 

Ελλάδα 1940

Στόχος μου εδώ είναι να θέσω των Ελληνικό αγώνα την περίοδο του 1940-1941 σε ένα πραγματικό, παρά φαντασιακό πλαίσιο. Δεν είναι στόχος μου να μειώσω τον αγώνα τον Ελλήνων το 1940-1941. Όπως θα δείτε αυτό είναι αδύνατο στην πραγματικότητα. Στόχος μου είναι να διορθώσω της εσφαλμένες εικόνες των σύγχρονων Ελλήνων για αυτή την πραγματικότητα. Γιατί αυτή αγνοεί πολλούς παράγοντες που εξηγούν γιατί Ελλάδα μπόρεσε να αντισταθεί στην Ιταλία, και που καταδίκασαν πολλές άλλες χώρες, και την Ελλάδα σε γρήγορη σχετικά πτώση όταν δέχτηκαν την γερμανική επίθεση. (στρατιωτική ετοιμότητα, μορφολογία εδάφους, συσχετισμός δυνάμεων αμυνόμενου-επιτιθέμενου).



Η μεθοδολογία μου είναι η εξής. Διαχωρίζω της ευρωπαϊκες εκστρατείες της περιόδου 1939-1940 (με της οποίες συνήθως γίνεται η σύγκριση από αυτούς που αρέσκονται σε συγκρίσεις, κυρίως για πολίτικους λόγους και όχι για την καλύτερη γνώση της ιστορίας), σε θέρετρα επιχειρήσεων. Μέτα κοιτάω τα συναφή λήμματα της αγγλικής Wikipedia, για να εξάγω 6 μεταβλητές. Αυτές είναι

Δυνάμεις σε προσωπικό αμυνόμενων στο θέατρο επιχειρήσεων

Δυνάμεις σε προσωπικό επιτιθέμενων στο θέατρο επιχειρήσεων

Απώλειες αμυνόμενων Νεκροί (τραυματίες) 

Απώλειες επιτιθέμενων Νεκροί (τραυματίες)

Διάρκεια Αγώνος σε ήμερες


Χαρακτήρας Εδάφους Θεάτρου Επιχειρήσεων

Απο αύτα τα στιχεία δημιουργω τεσσερις αλλες μεταβλητες

Αναλογία Επι-Αμυν στο θέατρο επιχειρήσεω- η διαιρεση Δυνάμεις σε προσωπικό επιτιθέμενων στο θέατρο επιχειρήσεων δία Δυνάμεις σε προσωπικό αμυνόμενων στο θέατρο επιχειρήσεων

Απωλείες αμυνόμενων ώς αναλογία Δυνάμεων στο θέατρο επιχειρήσεων- η διαιρεση Απώλειες αμυνόμενων Νεκροί (τραυματίες)  δία Δυνάμεις σε προσωπικό αμυνόμενων στο θέατρο επιχειρήσεων. 

Απωλείες επιτεθώμενων ώς αναλογία Δυνάμεων στο θέατρο επιχειρήσεων-η διαιρεση Απώλειες επιτιθέμενων Νεκροί (τραυματίες) δία Δυνάμεις σε προσωπικό επιτιθέμενων στο θέατρο επιχειρήσεων

Μέσες απώλειες επιτιθέμενων ανά ημέρα αγώνος-Απώλειες επιτιθέμενων Νεκροί (τραυματίες) δία Διάρκεια Αγώνος σε ήμερες.

Η πρώτη μας λέει πόσο πλεονέκτημα σε προσωπικό είχε ο επιτιθέμενος έναντι του αμυνόμενου. Στην στρατιωτική στρατηγική μια αναλογία 3 προς 1 θεωρείτε η ελάχιστη για την επιτυχία επίθεσης. 
Η δεύτερη πόσο φονική ήταν η εκστρατεία για τον αμυνόμενο
Η τρίτη πόσο φονική ήταν η εκστρατεία για τον επιτιθέμενο
Η τέταρτη πόση ένταση είχε η εκστρατεία. Δηλαδή αναλογικά ανά ήμερα αγώνος πόσες απώλειες δέχτηκε ο επιτιθέμενος. Μεγαλύτεροι αριθμοί υποδηλώνουν μεγαλύτερη ένταση μαχών. 

Ελλάδα 1940

Έχει τεραστία σημασία να χρησιμοποιούμε των αριθμό προσωπικού που ήταν παρών στο θέατρο επιχειρήσεων. Π. χ ο Ιταλικός στρατός τον Β. Π. Π έφτασε τα 3 με 4 εκατομμύρια την περίοδο 1939-1941. Ο Ελληνικός έφτασε τα 300. 000-400.000 την περίοδο 1940-1941. Όμως στον Ελλήνο-Ιταλίκο πόλεμο μόνο 565. 000 Ιταλοί και 230. 000-300. 000 Έλληνες πήραν μέρος. Άμα δεν πάρουμε υπόψη την πραγματικότητα στο θέατρο επιχειρήσεων, γρήγορα δημιουργούμε μια εσφαλμένη εικόνα.

O κάνονας μου για διαχωρισμό θεάτρων επιχειρήσεων ήταν α) ύπαρξη γεωγραφικών στοιχείων που διακόπτουν επαφή (Η Πίνδος π. χ χώριζε τον ελλήνο-ιταλικό πόλεμο από τον ελλήνο-γερμάνικο) β) ή μη επιτελική σύνδεση των θεάτρων (π. χ Η μάχη της Κρήτης διαξήχθη από πολλή διαφορετικές δυνάμεις και διοικήσεις από ότι η Μάχη της Ηπειρωτικής Ελλάδος. Η Ιταλική εισβολή στην Γαλλία δεν ήταν κάτι που είχε παρθεί υπόψη στα επιτελικά σχέδια της Γερμανίας, όμως η Σοβιετική εισβολή στην Πολωνία ήταν).

Με τα παραπάνω πάμε στον Πίνακα 1, που έχει το βασικό υλικό για 12 εκστρατείες του Β. Π. Π την περίοδο 1939-1940.(κάντε κλικ πάνω στην εικόνα για καλύτερη ευκρίνεια)


Μπορούμε να δούμε ήδη μερικά πράγματα. Ο μέσος όρος διαρκείας αγώνος κατά της Γερμανίας ήταν 27 ημέρες, όσο πάνω κάτω διήρκησε ο Ελλήνο-Γερμανίκος πόλεμος. Η Πολωνία, Γαλλία, και Νορβηγία αντιστάθηκαν περισσότερο στους Γερμανούς. Αντίθετα ο Ελλήνο-Ιταλίκος πόλεμος ήταν η μεγαλύτερη σε διάρκεια επιχείρηση, απότοκο τόσο του ηθικού των Ελλήνων, όσο και καθαρά στρατιωτικών χαρακτηριστικών (μορφολογία εδάφους, στρατιωτική ετοιμότητα). Δεύτερη σε διάρκεια ήταν ο Χειμερινός Πόλεμος μεταξύ Σοβιετικής Ένωσης και Φιλανδίας.

Το αρχίκο κειμενο που κατιγγειλα ισχυριεται οτι η Ελλαδα είναι η μονη χωρα που δεχτικε επιθεση ταυτοχρονα απο 4 στρατους, δημιουργουντασ εναν ανεξρτητο Αλβανικο στρατο απο του πουθενα, και μπερδευοντασ την συμμετοχη της Βουλγαριας στην κατοχη της ελλαδος, με συμμετοχη στιν Μαχη της Ελλαδος (δεν υπηρξε παρα σε μικροτατο βαθμο, καθοτι ο Βουλγαρικος στρατος ηταν ο πιο ανετοιμος στρατος των Βαλκανιων). Περαιτεω οπως ειπα ειναι προβληματικο να θεωρουμε τον Ελληνο-Ιταλικο και Ελληνο-Γερμανικο πολεμο σαν την ιδαι εκστρατεία. Πέρα απο αυτο, είναι ψευδης δηλωση. Οχί μονο αγνοει τους 6 στρατους που εισεβαλλαν στιν ΕΣΣΔ το 1941 (Γερμανια, Φιλανδια, Ουγγαρια, Ρουμανια, Ιταλια, Σλοβακια), αλλα αγνοει του τρεις που εισεβαλαν στην Πολωνια, και τους τρεις στην Γιουγκοσλαβια. Στην ανατολικη ευρωπη οι Γερμανοι τείνανε να επιχειρουν με τους κεντο-ευρωπαικους συμμαχους τους. Αντίθετα στην Δυτικη Ευρωπη δεν έιχαν συμμαχους και επρεπε να επιχεριουν μονοι τους.

Το αρχικό κείμενο που κατήγγειλα παραπάνω ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που δέχτηκε επίθεση ταυτόχρονα από 4 στρατούς, δημιουργόντας έναν ανεξάρτητο Αλβανικό στρατό από του πουθενά, και μπερδεύοντας την συμμετοχή της Βουλγαρίας στην κατοχή της Ελλάδος, με συμμετοχή στην Μάχη της Ελλάδος (δεν υπήρξε πάρα σε μικρότατο βαθμό, καθότι ο Βουλγάρικος στρατός ήταν ο πιο ανέτοιμος στρατός των Βαλκανίων). Περαιτέρω όπως είπα είναι προβληματικό να θεωρούμε τον Ελλήνο-Ιταλίκο και Ελλήνο-Γερμανικό πόλεμο σαν την ίδια εκστρατεία. Πέρα από αυτό, είναι ψευδής δήλωση. Όχι μόνο αγνοεί τους 6 στρατούς πού εισέβαλλαν στην ΕΣΣΔ το 1941 (Γερμανία, Φιλανδία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Ιταλία, Σλοβακία), άλλα αγνοεί του τρεις πού εισέβαλαν στην Πολωνία, και τους τρεις στην Γιουγκοσλαβία. Στην ανατολική Ευρώπη οι Γερμανοί τείνανε να επιχειρούν με τους κεντο-ευρωπαϊκους συμμάχους τους. Αντίθετα στην Δυτική Ευρώπη δεν είχαν συμμάχους και έπρεπε να επιχείρουν μόνοι τους. Οπότε ο χαρακτήρας του Ελλήνο-Γερμανικού πολέμου δεν είναι τόσο μοναδικός όσο εικάζεται, ενώ είναι εύκολο να ειδωθούν οι ομοιότητες του Χιεμερίνου Πολέμου με τον Ελλήνο-Ιταλίκο.

Όταν όμως δούμε την δεύτερη ομάδα μεταβλητών, στον Πίνακα 2, μπορούμε να δούμε γιατί η εκστρατείες της Κρήτης και ο Ελλήνο-Ιταλίκος Πόλεμος αξίζουν θαυμάσου. (κάντε κλικ πάνω στην εικόνα για καλύτερη ευκρίνεια)


Ας κατατάξουμε τις 12 εκστρατείες με βάση τις 4 μεταβλητές του πίνακα

Οι πιο φονικές εκστρατείες για τον αμυνόμενο
1.       Πολωνία
2.       Χειμερινός Πόλεμος
3.       Ελλήνο-ιταλικός
4.       Κρήτη
5.       Γαλλία
6.       Νορβηγία
7.       Ολλανδία
8.       Βέλγιο
9.       Γερμανική Εισβολή στην Ελλάδα
10.    Γαλλικών Άλπεων

Οι πιο φονικές εκστρατείες για τον επιτιθέμενο
1.       Χειμερινός Πόλεμος
2.       Κρήτη
3.       Βέλγιο
4.       Ελλήνο-ιταλικός
5.       Νορβηγία
6.       Γαλλία
7.       Πολωνία
8.       Ολλανδία- Γαλλικών Άλπεων
9.       Γιουγκοσλαβία
10.   Γερμανική Εισβολή στην Ελλάδα

Οι πιο εντατικές μάχες για επιτιθέμενο (από μέσες απώλειες ανά ημέρα αγώνος)
1.       Χειμερινός Πόλεμος
2.       Πολωνία
3.       Ελλήνο-ιταλικός
4.       Γιουγκοσλαβίας
5.       Κρήτη
6.       Γαλλικών Άλπεων
7.       Γερμανική Εισβολή Ελλάδος
8.       Νορβηγία
9.       Γαλλία
10.    Βελγίο
11.    Ολλανδία

Η χειρότερη αναλογία δυνάμεων για τον αμυνόμενο
1.       Γαλλικών Άλπεων- Γερμανική Εισβολή στην Ελλάδα
2.       Χειμερινός Πόλεμος
3.       Ολλανδίας
4.       Πολωνίας
5.       Δανίας
6.       Ελλήνο-ιταλικός
7.       Νορβηγία-Γαλλία
8.       Βέλγιο
9.       Γιουγκοσλαβία

10.   Κρήτη

Αυτό που βλέπουμε είναι ότι ο ελλήνο-ιταλίκος πόλεμος και η Μάχη της Κρήτης είναι στην πρώτη πεντάδα σε φονικότητα και ένταση. Αυτό είναι η έμπρακτη απόδειξη τόσο της θυσίας της περιόδου 1940-1941, όσο και της μαχητικής ικανότητας τον ελληνικών και συμμαχικών δυνάμεων. Παρόλα αυτά ο αγριότατος Χειμερινός Πόλεμος παραμένει ο πιο φονικός και εντατικός από τους "μικρούς" ευρωπαϊκούς πολέμους του Β. Π. Π. Εκτός αυτού μόνο στην Ιταλική Εκστρατεία στις Γαλλικές Άλπεις και στον Ελλήνο-Γερμανικό πόλεμο ο συσχετισμός δυνάμεων ήταν πιο δυσμενής για τον αμυνόμενο από ότι στην Φιλανδία. Αντίθετα ο συσχετισμός στον Ελληνο-Ιταλικο πόλεμο, αν και υπέρ του επιτηθέμενου με 1. 8 προς 1 ήταν στο μέσω μεταξύ των 12 εκστρατειών. Η Μάχη της Κρήτης είχε τον χειρότερο συσχετισμό δυνάμεων για τον επιτηθέμενο, 0. 5 προς 1, χωρίς να υπολογίσουμε τον αγώνα του Κριτικού λάου. Αν πάρουμε και αυτόν υπόψη η κατάληψη της Κρήτης ήταν πραγματικά, στρατιωτικά μιλώντας, μεγάλος άθλος.

Φιλανδία 1940

Που μας αφήνει αυτή η ανάλυση? Πρώτων ο αγώνας των Ελλήνων κατά της Ιταλίας και στην Κρήτη ήταν ανάμεσα στης πιο δύσκολες εκστρατείες την περίοδο 1939-1941 του Β. Π. Π. Από την άλλη, παρόλη την γενναιότητα του, ο ελληνικός στρατούς δεν μπόρεσε να ανταπεξέλθει καλύτερα από το μέσο όρο κατά της Γερμανικής πολεμικής μηχανής. Βεβαίως αυτό βάζει του Έλληνες στην ίδια κατηγόρια με του Νόρβηγους, Πόλωνους και Γάλλους, όλες περιπτώσεις σκληρού αλλά ατελέσφωρου αγώνα. Ένα τιμιτήκο στοιχείο βέβαια είναι ότι μαζί με τον Γαλλικό στρατό στις Άλπεις, οι Έλληνες στο Ρούπελ και στην ανατολική μακεδονία αντιμετώπησαν έναν από τους χειρότερους συσχετισμούς δυνάμεων.

Tέλoς, ο Χειμερινός Πόλεμος και ο Ελλήνο-Ιταλίκος Πόλεμος ήταν οι πιο μακρόχρονοι και αιματήρoi "μικροί" ευρωπαϊκοί πόλεμοι κατά την διάρκεια του Β. Π. Π. Δεν είναι παράξενο ότι τα λεγόμενα που αποδίδονται στον Τσωρτσίλ για αυτούς τους δυο πολέμους έχουν ομοιότητες.
 
"Only Finland-superb, nay, sublime-in the jaws of peril-Finland shows what free men can do."
(http://www.winstonchurchill.org/resources/speeches/1940-the-finest-hour/the-war-situation-house-of-many-mansions)

"Until now we used to say that the Greeks fight like heroes. Now we shall say: The heroes fight like Greeks." attributed to 
(attributed to Churchill but not something that can be found in his canon, available at https://www.churchillcentral.com/, on the other hand see https://youtu.be/KzZPJqaVadY)

Πολωνία 1939

Φυσικά ο αγώνας δεν τελείωσε το 1941. Στην Ελλάδα οι διαφορές αντιστασιακές οργανώσεις (ΕΑΜ, ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ) συνέχισαν τον αγώνα κατά των Γερμανών, όπως και ο βασιλικός στρατός στην Αίγυπτο. Δυστυχώς αυτές οι δυνάμεις δεν αρκέστηκαν σε αυτό, αλλά συγκρούστηκαν μεταξύ τους. Στην βόρεια Ευρώπη οι αντίσταση ήταν ισχυρότερη στην Νορβηγία, το Δυτικό κράτος που αντιστάθηκε το περισσότερο στην Δύση. Η Φιλανδία θα μπει στον Γερμανό-Σοβιετικό Πόλεμο με τον στόχο της ανάκτησης τον εδαφών που χάθηκαν στον Χειμερινό Πόλεμο. Στην συνέχεια το 1944 θα στραφεί κατά της Γερμανίας. Η Πολωνία, η ευρωπαϊκή χώρα υπέστη της μεγαλύτερες απώλειες σαν κομμάτι του σταρτιωτικού προσωπικού την περίοδο 1939-1941, θα δει την πιο στυγνή κατοχή από το Γερμανικό κράτος, και ένα αντιστασιακό κίνημα που θα προδοθεί από όλους. Στο τέλος η Νορβηγία θα βγει από τον πόλεμο με την εθνική της κυριαρχία και φιλελυθερη δημοκρατία αρτιμελής, η Φιλανδία με την εσωτερική ελευθεριά της, αλλά προσδεμένη στην εξωτερική πολιτική της ΕΣΣΔ, η Ελλάδα με έναν εμφύλιο και μια νόθα δημοκρατία προσεδεμένη στο ΝΆΤΟ, και η Πολωνία υποδουλουμένο προτεκτοράτο της ΕΣΣΔ.

Ελλάδα 1940

Πήγες
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Netherlands
https://en.wikipedia.org/wiki/Invasion_of_Yugoslavia
https://en.wikipedia.org/wiki/Italian_invasion_of_France
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_France
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Belgium
https://en.wikipedia.org/wiki/Greco-Italian_War
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Greece
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Crete
https://en.wikipedia.org/wiki/Norwegian_Campaign
https://en.wikipedia.org/wiki/German_invasion_of_Denmark_(1940)
https://en.wikipedia.org/wiki/Invasion_of_Poland
https://en.wikipedia.org/wiki/Winter_War

Ευχαριστώ την Μ.Κ για την βοήθεια.Ζητώ συγγνώμη για την ανορθογραφία μου.

4 comments:

Steve J. said...

Well "it's all Greek to me" as they say;)

Konstantinos Travlos said...

Ah Steve. It is something I wrote on the comparison of 1939-1941 campaigns in Europe in WW2. It was tied to the celebrations for the 28th of October, when Greece celebrates Oxi Day, the entry of the country in the war. Mostly a correction to nationalist accounts, though still finding that the Greek-Italian War, and the Battle of Crete were among the most deadly and intense of the 1939-1941 campaigns.

Steve J. said...

It would be interesting to read an English version of this as I do love the Early War period. In fact I put on a demo game at a small show a few years ago set during the Italian invasion of Greece. Great fun but I wish you Pendraken did some 10mm Greek soldiers then I could explore this conflict in more detail.

Konstantinos Travlos said...

Hi Steve, it might take some time, indeed a lot of time, but I will try to summarize in english.